Wyrok Sądu Pracy

Sygn. akt IV P 123/23 dnia 15 marca 2024 r.

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Sąd Rejonowy w Warszawie, 15 marca 2024 r. Wydział Pracy w składzie następującym:

Przewodniczący: SSR Anna Kowalska

Ławnicy Jan Nowak, Maria Wiśniewska

Protokolant Piotr Zieliński

po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2024 r. w Warszawie

przy udziale: ---

na rozprawie sprawy z powództwa Jana Nowaka,

przeciwko Firma "XYZ" Sp. z o.o. w Warszawie,

o wydanie zaświadczenia o zatrudnieniu w szczególnych warunkach i odszkodowanie,

I. oddala powództwo,

II. nie obciąża powoda kosztami zastępstwa prawnego pozwanego.

/-/ Jan Nowak /-/ SSR Anna Kowalska -/ Maria Wiśniewska

UZASADNIENIE

W pozwie skierowanym do Sądu Rejonowego w Warszawie, Jan Nowak wniósł o stwierdzenie obowiązku wydania świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach przez powoda w okresie od dnia 1 stycznia 2010 r. do dnia 31 grudnia 2015 r. oraz ustalenia i zasądzenia od pozwanego na swoją rzecz odszkodowania od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia ustalenia świadczenia emerytalnego przez organ emerytalny odpowiadającego wysokości świadczeń emerytalnych, jakie powód otrzymałby w tym okresie od organu emerytalnego (pozew k. 1-5).

W odpowiedzi na pozew, pełnomocnik pozwanego Firma "XYZ" Sp. z o.o. w Warszawie wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie na rzecz pozwanego od powoda kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. W piśmie powołał się na zarzut przedawnienia roszczeń przysługujących powodowi zgodnie z art. 291 k.p. (odpowiedz na pozew k. 22-23).

W piśmie z dnia 15 stycznia 2024 r. pełnomocnik powoda podtrzymywał powództwo wnosząc o wydania wyroku wstępnego w zakresie stwierdzenia obowiązku pozwanej wydania oświadczenia o wykonywaniu pracy w szczególnych warunkach przez powoda w okresie od dnia 1 stycznia 2010 r. do dnia 31 grudnia 2015 r. w formie świadectwa. Pełnomocnik powoda podniósł, iż powód domaga się od pozwanego wydania zaświadczenia o wykonywaniu pracy w szczególnych warunkach na podstawie art. 125 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 17 grudnia 1998 r. (Dz. U. z 2023 r. poz. 1504). Według niego roszczenie o wydanie zaświadczenia o wykonywaniu pracy w szczególnych warunkach w trybie art. 125 cytowanej ustawy nie jest roszczeniem ze stosunku pracy lecz pozostaje jedynie w związku ze stosunku pracy, stąd terminy przedawnienia z Kodeksu pracy nie znajdują w sprawie zastosowania (pismo k. 31-33).

Wobec złożonej przez Firma "XYZ" Sp. z o.o. informacji o hipotetycznej wysokości miesięcznego świadczenia emerytalnego należnego powodowi przy założeniu słuszności roszczenia, pełnomocnik powoda wniósł o zasądzenie od pozwanego odszkodowania w wysokości 36 000 zł obejmującej wartość szkody w wysokości 3 000 zł miesięcznie za okres od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia 31 grudnia 2017 r. tytułem rekompensaty za okres pozostawania powoda bez świadczenia emerytalnego w następstwie niewykonania przez pozwanego ustawowego obowiązku wydania przedmiotowego świadczenia (pismo k. 57-59).

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Jan Nowak był zatrudniony w Firma "XYZ" Sp. z o.o. w Warszawie w okresie od dnia 1 stycznia 2005 r. do dnia 31 grudnia 2017 r. w pełnym wymiarze etatu na stanowisku operatora maszyn. Powód otrzymał świadectwo pracy, nie kwestionował jego treści (świadectwo pracy k. 7 cz. C akt osobowych, bezsporne).

Firma "XYZ" Sp. z o.o. Warszawa ustalił hipotetycznie wysokość miesięcznego świadczenia emerytalnego, jakie uzyskałby powód w przypadku wydania, przez pozwanego zaświadczenia o zatrudnieniu w szczególnych warunkach na kwotę 2 500 złotych (pismo k. 52).

Sąd ustalił stan faktyczny w oparciu o złożone do akt sprawy dokumenty, w tym akta osobowe. Stan faktyczny w rozpoznawanej sprawie był bezsporny. Wątpliwości tyczyły jedynie jego oceny i kwalifikacji prawnej.

Sąd zważył co następuje:

Zgodnie z art. 476 § 1 pkt 1 k.p.c. przez sprawy z zakresu prawa pracy rozumie się sprawy o roszczenia ze stosunku pracy lub z nim związane.

Sprawami ze stosunku pracy są sprawy w których podstawą dochodzonego roszczenia jest niewykonywanie lub nienależyte wykonywanie zobowiązania wynikającego z umowy o pracę lub przepisów prawa pracy, w tym również układu zbiorowego pracy lub regulacji zakładowych.

Zakwalifikowanie niniejszej sprawy do tej kategorii spowodowałoby zgodnie z zarzutem pełnomocnika pozwanej oddalenie powództwa z uwagi na przedawnienie roszczenia (vide pismo k. 22-23). Byłoby to zgodne z art. 291 § 1 k.p., który statuuje zasadę, że roszczenia ze stosunku pracy, zarówno majątkowe jak i niemajątkowe ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym roszczenie stało wymagalne.

Sąd podziela pogląd pełnomocnika powoda, iż roszczenie o wydanie zaświadczenia o wykonywaniu pracy w szczególnych warunkach należy zakwalifikować jako sprawę związaną ze stosunkiem pracy, gdyż jej podstawa prawna wynika nie z bezpośredniej realizacji prawa i obowiązków stosunku pracy, lecz z innych ustawowych obowiązków zakładu pracy wobec pracownika. W tym stanie terminy przedawnienia z kodeksu pracy nie znajdują tutaj zastosowania.

Pełnomocnik powoda wywodzi roszczenie o wydanie zaświadczenia o wykonywaniu pracy w szczególnych warunkach z treści art. 125 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 17 grudnia 1998 r. (Dz. U. z 2023 r. poz. 1504).

Powołany przepis nakłada na pracodawcę obowiązek m.in. wydawania pracownikowi lub organowi rentowemu zaświadczenia niezbędnego do ustalenia prawa do świadczeń i ich wysokości. Należy zgodzić się stwierdzeniem pełnomocnika powoda (popartym tezami uchwały SN z dnia 28 lutego 2002 r. I PZP 1/02 publ. OSNP z 2004 r. z. 1, poz. 1), iż droga sądowa w niniejszej sprawie jest dopuszczalna, a właściwy do rozpoznania sprawy jest rzeczowo właściwy Sąd Rejonowy - Sąd Pracy.

Powód domagał się zobowiązania pozwanego zakładu do wydania mu zaświadczenia o zatrudnieniu go w szczególnych warunkach. Powód stwierdził, że takowe zaświadczenie jest mu niezbędne do ubiegania o wcześniejszą emeryturę z tytułu wykonywania pracy w szczególnych warunkach.

Wydanie przez zakład pracy zaświadczenia stwierdzającego zatrudnienie w szczególnych warunkach, musi poprzedzać ocena okoliczności, od których zależy treść takiego zaświadczenia. W szczególności praca w szczególnych warunkach powinna być wykonywana stale i w pełnym wymiarze pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. Zakład stwierdza na podstawie posiadanej dokumentacji okres pracy w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach. Samo ujawnienie, że stanowisko pracy wskazane przez powoda jest wymienione w dziale XV ust. 1 pkt 5 załącznika nr 1 do zarządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 stycznia 2009 r. w sprawie prac w szczególnych warunkach nie nakłada na pozwanego obowiązku wydania takiego zaświadczenia. Decyduje bowiem łączne spełnienie przez pracownika wszystkich warunków określanych przepisami, a nie przekonanie że warunki pracy wystarczają do uznania jej za wykonywaną w szczególnych warunkach (vide wyroku SN z dnia 17 maja 2005 r. I PK 292/04 publ OSNP z 2006 r. z 11-12 poz. 171). Należy zauważyć, iż pozwany nie dysponuje w tym zakresie stosowną dokumentację, co jednak nie może ograniczać powoda w ustaleniu tego okres w oparciu o inne dowody.

Mając powyższe na względzie należy stwierdzić, że pracownik nie może dochodzić na drodze procesowej wydania przez zakład pracy zaświadczenia stwierdzającego zatrudnienie w szczególnych warunkach.

W tym stanie powód mógłby jedynie żądać ustalenia przez Sąd, że był zatrudniony w szczególnych warunkach (inaczej droga sądowa byłaby niedopuszczalna).

W myśl art. 189 k.p.c. powód może żądać ustalenia przez Sąd istnienia lub nieistnienia stosunku pracy, gdy ma w tym interes prawny. Pracownik nie ma interesu prawnego w dochodzeniu przed sądem pracy ustalenia zatrudnienia go w szczególnych warunkach (tak SN z uchwale z dnia 28 lutego 2002 r. I PZP 1/02 publ. OSNC z 2004 r. z. 4 poz. 56).

W postępowaniu przed organem rentowym (ZUS) pracownik będzie mógł wykazać czy był zatrudniony w szczególnych warunkach. W przypadku odmownej decyzji ZUS, w następstwie odwołania do Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych nie będzie przeszkód do takowego ustalenia, mimo braku stosownego dokumentu.

W tym stanie brak jest interesu prawnego w ustaleniu okresu zatrudnienia w warunkach szczególnych dla celów emerytalnych. Ponieważ powództwo w tym zakresie zostało oddalone, brak było podstaw zasądzenia na rzecz powoda jakiegokolwiek odszkodowania z tytułu niedopełnienia przez pozwany zakład obowiązku wydania zaświadczenia pracy w szczególnych warunkach. O czym Sąd orzekł w punkcie I-szym wyroku.

O kosztach zastępstwa prawnego od oddalonego powództwa Sąd Rejonowy orzekł na podstawie art. 108 § 1 w zw. z art. 102 k.p.c., stosując przez analogię zasadę z art. 97 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych, o obciążeniu pracownika kosztami jedynie w szczególnie uzasadnionych przypadkach.

/-/ SSR Anna Kowalska